Locatie: Franseplaats 1, Nijmegen.
GPS: 51°50'55.2"N 5°51'51.8"O
De Commanderie van Sint Jan is een van de oudste gebouwen van de
stad. In een document uit 1196 werd het gebouw voor het eerst
vermeld. Graaf Alardus en zijn vrouw Uda stichtten dan een
'hospitium', een opvangplek waar pelgrims konden overnachten. Het
hospitaal werd gebouwd op een idyllische plek aan de rand van de
stad. Het centrum van Middeleeuws Nijmegen lag toen nog aan
de Waalkade.
Hospitaalridders
In 1214 kwam het pand in handen van de Orde der Johannieters. Deze
kloosterorde was opgericht tijdens de Kruistochten en bestond uit
priesters, broeders en ridders. Alleen mannen van adel mochten er
lid van worden. Na de Kruistochten zwermden de Johannieters of
'hospitaalridders' uit over Europa. Overal stichtten ze kloosters.
In Nijmegen namen ze het hospitaal van graaf Alardus over. De
leiding kwam in handen van een ridder of 'commandeur'. Zo kreeg de
Commanderie van Sint Jan zijn naam.
Reformatie
Tijdens de strijd tussen protestantse Hollanders en de katholieke
Spanjaarden in de 16e eeuw probeerden de Johannieters neutraal te
blijven. In de katholieke Commanderie werd zelfs de allereerste
protestantse dienst van Nijmegen gehouden. De Johannieter Orde
beriep zich op hun onafhankelijke status: op Malta hadden ze een
eigen staat.
Universiteit
Na het overlijden van de laatste commandeur in 1638 nam het
protestantse stadsbestuur de Commanderie - als laatste katholieke
instelling - met alle bezittingen alsnog in beslag. Het gebouw
kreeg daarna diverse functies. Zo werd er een Academie in
gehuisvest, de verre voorloper van de huidige universiteit. Later
werd de Commanderie omgebouwd tot Waalse kerk, bedoeld voor de uit
Frankrijk gevluchte hugenoten.
WOII
Tijdens het bombardement van februari 1944 werd de Commanderie
flink geraakt, maar kon nog worden hersteld. Omwonenden beschouwden
het gebouw echter als leverancier van gratis bouwmateriaal en
roofden het leeg. Zo veranderde de Commanderie alsnog in een ruïne.
In de jaren '70 van de vorige eeuw werd het gebouw gereconstrueerd.
Nu herbergt het enkele ambachtelijke bedrijven, zoals een
bierbrouwerij, koffiebranderij, chocolaterie en een restaurant.
Meer informatie
Kijk op http://www.commanderie-nijmegen.nl/