Locatie: Oude Kloosterweg, Doorwerth. Nabij parkeerplaats Natuurmonumenten, Wolfhezerweg.
GPS: 51°59'42.8"N 5°47'33.5"O

Wolfheze is een oud Veluws dorp dat in de 17e eeuw in zijn geheel is verdwenen. Pas kort geleden is het dorp herontdekt en kunnen we iets meer zeggen over de geschiedenis ervan.

Heldring
Begin 19e eeuw wandelde dominee O.G. Heldring met een vriend over de heide naar Heelsum. Hij werd door een buurtbewoner gewezen op een terp met de naam kapellenheuvel. Heldring liet een stuk tufsteen op de grond vallen en hoorde de holle echo van een gewelf. Daarop startte in 1846 een opgraving, die echter snel werd gestaakt omdat de eigenaar van het terrein geen toestemming had gegeven.

Nog meer opgraving
Pas na aandringen van de Oosterbeekse ingenieur Groneman in 1888 werd een nieuwe opgraving gestart. Men ontdekte inderdaad de resten van een oud kerkje, met veel grafstenen. De skeletten verpulverden zodra ze aangeraakt werden. Gewelven werden overigens niet gevonden.

Reconstructie
Nieuw onderzoek vond pas plaats in de afgelopen tien jaar. Als we het archeologisch en het historisch onderzoek combineren, krijgen we een goed beeld van de geschiedenis. Oud-Wolfheze heeft zijn oorsprong al in de 9e eeuw. Het tufstenen kerkje is gebouwd in de 11e eeuw. Het dorpje genoot enige faam door de ligging aan belangrijke wegen en door de status van parochiekerk. Maar door concurrentie van Heelsum en Doorwerth verloor het dorpje gaandeweg aan betekenis.

Spanjaarden
Lang werd gedacht dat Wolfheze aan zijn eind kwam door plundering van de Spanjaarden in 1585. Maar het dorp was toen al grotendeels verlaten. De kerk was waarschijnlijk al buiten gebruik. Wat van de kerk aan stenen overbleef, is in 1624 verkocht aan een handelaar. Het enige dat van Wolfheze restte, was het wildforsterhuis waar de bosopzichter woonde. Maar ook dat huis ging verloren: het brandde af in 1826.

Nieuw Wolfheze
De naam Wolfheze bleef wel verbonden aan de plek. Het gaf zijn naam aan de halte van de nieuw aangelegde spoorlijn, een aantal kilometer verderop. Rond deze halte ontstond het nieuwe dorp Wolfheze.